BÀI 7: 晏子使楚 YẾN TỬ SỨ SỞ

晏子使楚

晏子春秋

晏子使楚。以晏子短，楚人為小門於大門之側而延晏子。晏子不入，曰︰“使狗國者從狗門入；今臣使楚，不當從此門入”。儐者更道，從大門入。

見楚王。王曰︰“齊無人耶？”。晏子對曰︰“齊之臨淄三百閭，張袂成陰，揮汗成雨，比肩繼踵而在，何為無人？”。王曰︰“然則子何為使乎？”。晏子對曰︰“齊命使各有主，其賢者使賢王，不肖者使不肖王。嬰最不肖，故直使楚矣﹗”。

Phiên âm:

YẾN TỬ SỨ SỞ

Yến Tử Xuân Thu

Yến Tử sứ Sở. Dĩ Yến Tử đoản, Sở nhân vi tiểu môn ư đại môn chi trắc nhi diên Yến Tử. Yến Tử bất nhập, viết: “Sứ cẩu quốc giả tòng cẩu môn nhập; kim thần sứ Sở, bất đương tòng thử môn nhập”. Tấn giả canh đạo, tòng đại môn nhập.

Kiến Sở Vương. Vương viết: “Tề vô nhân da?”. Yến Tử đối viết: “Tề chi Lâm Chuy tam bách lư, trương duệ thành âm, huy hãn thành vũ, tị kiên kế chủng nhi tại, hà vị vô nhân?”. Vương viết: “Nhiên tắc tử hà vị sứ hồ?”. Yến Tử đối viết: “Tề mệnh sứ các hữu chủ, kỳ hiền giả sứ hiền vương, bất tiếu giả sứ bất tiếu vương. Yến tối bất tiếu, cố trực sứ Sở hỹ!”.

Dịch nghĩa:

YẾN TỬ ĐI SỨ NƯỚC SỞ

Yến Tử đi sứ nước Sở. Do Yến Tử thấp bé, người Sở làm cổng nhỏ bên cạnh cổng lớn để đón mời Yến Tử. Yến Tử không chịu vào, nói: “Đi sứ nước chó thì theo cổng chó mà vào; nay ta đi sứ nước Sở nên không thể theo cổng này mà vào”. Người dẫn đường thay đổi lối đi, theo cổng lớn vào.

Vào gặp vua nước Sở. Nhà vua hỏi rằng: “Nước Tề không có người hay sao?” Yến Tử đáp lại rằng: “(Dân) 300 lư ở kinh đô Lâm Chuy của nước Tề, giương tay áo thành bóng râm, vẩy mồ hôi thành mưa, kề vai nối gót nhau mà sống. Tại sao (bảo rằng) không có người ?”. Nhà vua hỏi: “Thế thì vì sao ông phải đi sứ ?”. Yến Tử đáp rằng: “Nước Tề sai đi sứ đều có chủ đích, những bậc hiền giả trong số đó thì đi sứ sang nước có vua hiền, những người bất tiếu thì đi sứ sang nước có vua bất tiếu. Anh tôi vô cùng là bất tiếu, cho nên chuyên đi sứ sang nước Sở vậy!”.