BÀI 1: 藍山實錄序 (LAM SƠN THỰC LỤC TỰ) - Lê Thái Tổ

《藍山實錄》序

黎太祖

朕惟物本乎天 ,人本乎祖 ,譬如木水必有根源。是以自古帝王之興 ,若商之始於有娀丶周之始於有邰。蓋其本盛則葉戊, 其源深則流長。非先世之仁恩之所培者厚丶慶澤之所鐘者洪 ,安能若是哉？

朕遭時多難,開創尤難,幸而天與人歸,功業有成者,實由祖宗積德累仁之所致也。朕念之弗已,乃筆于書,目曰《藍山實錄》,所以重其本始之義亦以敘朕艱難之業以垂示子孫云。

時順天肆年仲冬月穀日藍山峒主。

Phiên âm:

LAM SƠN THỰC LỤC TỰ

Lê Thái Tổ

Trẫm duy: Vật bản hồ thiên, nhân bản hồ tổ. Thí như mộc thuỷ tất hữu căn nguyên. Thị dĩ tự cổ đế vương chi hưng, nhược Thương chi thủy ư Hữu Tung, Chu chi thuỷ ư Hữu Thai. Cái kỳ bản thịnh tắc diệp mậu, kỳ nguyên thâm tắc lưu trường. Phi tiên thế chi nhân ân chi sở bồi giả hậu, khánh trạch chi sở chung giả hồng, an năng nhược thị tai?

Trẫm tao thời đa nan, khai sáng vưu nan, hạnh nhi thiên dữ nhân quy, công nghiệp hữu thành giả, thực do tổ tông tích đức lũy nhân chi sở trí dã. Trẫm niệm chi phất dĩ, nãi bút vu thư, mục viết “Lam Sơn thực lục”, sở dĩ trọng kỳ bản thủy chi nghĩa, diệc dĩ tự Trẫm gian nan chi nghiệp dĩ thuỳ thị hậu thế tử tôn vân.

Thời Thuận Thiên tứ niên, trọng đông nguyệt, cốc nhật.

Lam Sơn động chủ tự.

Dịch nghĩa:

BÀI TỰA SÁCH “LAM SƠN THỰC LỤC”

Trẫm nghĩ rằng: Vật vốn có nguồn gốc từ trời, con người vốn có nguồn gốc từ tổ, ví như cây và nước ắt có cội có nguồn. Cho nên từ xưa các bậc đế vương nổi lên (lập nên triều đại của mình). Giống như nhà Thương bắt đầu ở đất Hữu Tung, nhà Chu bắt đầu ở đất Hữu Thai. Bởi vì, gốc tốt thì lá sum suê, nguồn sâu thì dòng dài. Nếu không có nhân ân được bồi đắp dày dặn, ân đức chung đúc được lớn lao của các đời trước, thì sao có thể được như vậy?

Trẫm gặp thời buổi nhiều khó khăn, mở mang cơ nghiệp càng gian khổ, may mà nhờ có trời và lòng người quy thuận mà sự nghiệp lớn đã đạt đến thành công quả là nhờ tổ tông tích lũy nhân đức mà có được như vậy. Trẫm (mãi) nghĩ đến điều đó không thôi, bèn viết vào sách lấy đề mục là “Lam Sơn Thực Lục”. Để xem trọng ý nghĩa của gốc gác ngọn ngành và để nói rõ sự nghiệp khó khăn của trẫm mà truyền bảo cho con cháu đời sau vậy.

Ngày lành, tháng mười một, năm thứ tư thời Thuận Thiên.

Động chủ Lam Sơn đề tự.